بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟


اصطلاحاتی که حسابدار وجوه (خزانه داری) بیشتر با آن سر وکاردارد: واگذار به غیر: در صورتی که اسناد دریافتنی را به شخصی دیگر واگذار کنیم (خرج کردن چک) واگذار به بانک: در صورتی که برگ چکی را به بانک تحویل دهیم تا پس از وصول مبلغ سند را به حسابی واریز نماید (کلر) واخواست: اگر سندی را که به بانک یا غیر واگذار شده است را بخواهیم پس بگیریم اصطلاحا واخواست گفته می شود. استرداد: اگر سند را به صادر کننده یا پرداخت کننده آن عودت دهیم. برگشت: سندی که بنا به هر دلیل در تاریخ سررسید قابل وصول نمی باشد دلیل عدم وصول ممکن است کسر موجودی، کسر امضا و یا مخدوش بودن سند باشد.

حسابدار موفق (حسابدار شو) | آموزش حسابداری ویژه بازار کار ایران

تا چه حدی با مسئولیت و وظایف حسابدار خزانه داری آشنا هستید؟

چکیده

خزانه یا خزانه‌داری دارای دو معنا می‌باشد.

سازمانی دولتی که در حساب‌های درآمدی و هزینه‌های دولت را نگه داری می‌شود. در ایران این اداره به نام وزارت امور اقتصادی و دارایی که بخشی از آن خزانه‌داری کل است.
جایی که در آن پول یا فلزات گرانبها مانند طلا، الماس و… نگه داری می‌شود، هم چنین شاید بتوان خزانه‌داری را فعالیتی دانست که در آن منابع مالی نقد یک سازمان مدیریت می‌شود. خزانه داری را می‌توان بخشی از حسابداری به شمار آورد.
این واژه در دوران باستان به ساختمان‌هایی گفته می شده که محل نگهداری ثروت پادشاهان یا نذورات مردم برای خدایان بوده است .

وظایفی که حسابدار خزانه باید بداند

حسابداران عزیز دقت داشته باشید که شرح وظایف ارائه شده حسابدار وجوه (خزانه داری) مربوط به یک شرکت نمونه است، لذا در شرکت ها و موسسات با توجه به نیازآن شرکت و دید مدیران ارشد مالی ممکن است شرح وظایف تغییر نماید

حدود مسئولیت هـا و اخـتیارات حسابدار وجوه (خزانه داری)

– نگهداری و کنترل حساب های بانکی شرکت.

– صدور و دریافت اسناد پرداختنی و دریافتنی.

– نگهداری تنخواه گردان و سایر وجوه نقد و اوراق بهادار.

– رفع مغایرات بانکی.

– نگهداری اسناد مالی و کلیه امور بایگانی مالی و اداری.

– پیگیری امور مربوط به ضمانتنامه های بانکی و اعتبارات.

– ثبت اسناد حسابداری مرتبط.

حساب های صندوق و تنخواه، گردان و بانک حسابهای نقد هر موسسه و یا شرکت می باشند و هر گونه واریز و برداشت یا انتقالی بین این حسابها عملیات نقدی می باشد. عملیات نقد در همان تاریخ وقوع ثبت می گردد و طی یک عملیات نقدی یک حساب بدهکار و یک حساب بستانکار می شود. یکی از طرف حسابها ممکن است حسابی غیر از بانک و صندوق و تنخواه باشد، مثلا پرداخت از جاری شرکا به صندوق یا واریز به بانک توسط بدهکاران تجاری.

در سیستم دریافت و پرداخت برخی از عملیات بصورت تعهدی و مدت دار انجام می گردد، جهت انجام عملیات تعهدی راهکار های مختلف بانکی وجود دارد که طی تمام این راهکار ها یک سند در وجه ذی نفع صادر می گردد که در تاریخی مشخص شده قابلیت نقد شوندگی دارد. از جمله این اسناد می توان چک و سفته را نام برد.در زمان دریافت و پرداخت این اسناد وجهی منتقل نمی شود بلکه صادر کننده متعهد به پرداخت وجه در تاریخ مشخص شده می گردد. و عملیات ثبت این اسناد نیز در دو مرحله می باشد

– انجام کلیه امور محوله صرفا بر اساس روش های مدون، آیین نامه ها، دستورالعمل های تصویب شده و در صورت عدم دسترسی به روش های لازم در زمینه های مورد نظر یا تشخیص ضرورت تعدیل روشهای موجود؛ استعلام موضوع از مقام مسئول مافـوق خود قبـل از هـرگونه اقـدام اجـرائی.

– بایگانی کلیه نامه ها، اسناد حسابداری و مدارک وارده به امـور مالی با مجوز مدیر مالی در فایل ها و پرونده های طبقه بندی شده مشخص به گونه ای که دسترسی به آنها در حـداقل زمان ممکن میسر باشد.

– تلاش در جهت حفظ و نگهداری کلیه مدارک موجود در بایگانی.

– نگهداری و راهبری و ثبت اطلاعات خزانه داری در سیستم خزانه داری و تهیه گزارشات لازم از سیستم و تهیه نسخه پشتیبان حداقل به صورت ماهانه و نگهداری آن درمحل امن.

– دریافت و نگهداری کلیه وجوه نقد و اسناد دریافتنی دریافت شده از اشخاص و صدور فرم های رسید و آماده سازی آنها جهت واگـذاری به بانک در اسـرع وقـت.

– ارائه چک های دریافتی به بانک، پس ازانجام پشت نویسی و امضاء مقام مجاز و کنتـرل های تکمیلی لازم.

– دریافت اسناد تضمینی از اشخاص حقیقی و حقـوقی، در ارتباط با قراردادهای فیمابین، یا سایر اسناد تضمینی و اوراق بهادار مربوط به شرکت که از سوی مدیر مالی ارجاع می گردد و حفاظت و نگهداری آنها در محل امن (گاوصندوق ) و ارائه یک نسخه از رسید و اصل مدارک به حسابداری.

– صدور چک پس ازدریافت فرم مجوزصدور و منطبق با مفاد آن وارسال چک های صادره به همراه اسناد مربوطه جهت امضاء مدیریت

– نگهداری دسته چک ها یا چک های صادره در جریان امضاء، یا امضاء شده، تا زمان تحویل به ذینفع.

– پیگیری امور مربوط به بانک ودریافت چک های برگشتی ازطریق مراجعه مستمر و منظم به بانک هایی که شرکت در آنها دارای حساب می باشد و دریافت کلیه اعلامیه های بانکی وغیره، جهت ارائه به حسابداری پس از گزارش به مافوق.

– نگهداری صندوق نقدی یا تنخواه گردان شرکت و انجام پرداخت های مجاز و مرتبط با ماموریت تنخواه گردان در چارچوب آئین نامه.

– تهیه صورت گردش صندوق وارسال اسناد پرداخت به حسابداری جهت کنترل و تامین موجودی.

– کنترل مستمر نقدینگی و تهیه گزارشات روزانه از موجودی بانک ها و کلیه دریافت و پرداخت ها .

– ثبت و نگهداری روزانه صورت موجودی کلیه اسناد و اوراق بهادار موجود در صندوق.

– تهیه پیش نویس نامه ها و مکاتبات مربوط به جابجایی حساب ها یا سایر موارد مرتبط با بانک های شرکت با اخذ مجوز مدیر مالی و پیگیری آنها تا حصول نتیجه نهایی.

– تهیه گزارشات مستمر یا خاص مورد نیاز بر اساس اطلاعات موجود و مرتبط با فعالیت خزانه داری.

اصطلاحاتی که بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ حسابدار وجوه (خزانه داری) بیشتر با آن سر وکاردارد:

واگذار به غیر: در صورتی که اسناد دریافتنی را به شخصی دیگر واگذار کنیم (خرج کردن چک)

واگذار به بانک: در صورتی که برگ چکی را به بانک تحویل دهیم تا پس از وصول مبلغ سند را به حسابی واریز نماید (کلر)

واخواست: اگر سندی را که به بانک یا غیر واگذار شده است را بخواهیم پس بگیریم اصطلاحا واخواست گفته می شود.

استرداد: اگر سند را به صادر کننده یا پرداخت کننده آن عودت دهیم.

برگشت: سندی که بنا به هر دلیل در تاریخ سررسید قابل وصول نمی باشد دلیل بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ عدم وصول ممکن است کسر موجودی، کسر امضا و یا مخدوش بودن سند باشد.

دوستان حسابدار عزیز با نظرات وپیشنهادات سازنده میتوانندجهت بهبودوپیشرفت مطالب علمی سایت hesabdarsho.com ما را یاری نمایند.

خزانه داری

در این مقاله قصد داریم خزانه داری را که یکی از زیر شاخه های حسابداری است، شرح دهیم و تعریف خزانه بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ را بیان کنیم. اما خزانه یعنی چه؟ ابتدا در معنای لغوی، خزانه (Treasury) به مکانی می گویند که در واقع، محل جمع آوری و نقود دولتی، درآمدهای عمومی و اختصاصی و نیزدریافت و پرداخت […]

  • تعداد نظرات: 0
  • دسته بندی ها: مقالات حسابداری
  • زمان مطالعه: 6 دقیقه

نکته: در صورتی که نیازمند قرار گرفتن آموزش خاص و یا مطبی به صورت رایگان در حوزه های حسابداری و کامپیوتر هستید آن را در قسمت نظرات همین صفحه وارد کنید.

در این مقاله قصد داریم خزانه داری را که یکی از زیر شاخه های حسابداری است، شرح دهیم و تعریف خزانه را بیان کنیم. اما خزانه یعنی چه؟ ابتدا در معنای لغوی، خزانه (Treasury) به مکانی می گویند که در واقع، محل جمع آوری و نقود دولتی، درآمدهای عمومی و اختصاصی و نیزدریافت و پرداخت های سازمان مربوطه می باشد. این واژه در دوران باستان به ساختمان هایی اطلاق می شد که جایگاه نگهداری نذورات برای خدایان بوده است. برای خزانه داری اغلب از بین حسابداران معتمد و حرفه ای انتخاب می کنند. لذا خزانه داری فعالیتی است که در آن سرمایه های نقدی یک سازمان نگهداری و سازماندهی می گردند. که این دسته از فعالیت ها در حوزه حسابداری قرار دارد. معمولا در نظر عموم مردم، معنی خزانه داری به مکانی اطلاق می شود که دارای فلزات گرانبها مثل طلا و الماس همچنین دارایی های مالی نگهداری می کنند. که این تصور تا حدی درست است.

پیشنهادمی کنیم پیش از مطالعه این مقاله مقاله های اصول حسابداری و حسابداری مالی را نیز مطالعه کنید.

اگر میخواهید حسابداری را از پایه شروع کنید و از این طریق کسب درآمد داشته باشید پیشنهاد میکنیم آموزش حسابداری از پایه آموزشگاه اریا تهران را از دست ندهید.

مطالبی که در این صفحه خواهید خواند:

خزانه دار کیست

نکته قابل توجه این است که خزانه داری از مشاغل حساس حسابداری به شمار می رود. لذا باید حتما از افراد معتمد استفاده شود. معمولا در اغلب کسب و کارها خزانه دار از بین حسابداران مورد اعتماد انتخاب می شوند. تمام عملیات های مالی کسب و کار باید در نرم افزار های حسابداری ثبت شوند. شغل خزانه دار از اهمیت زیادی برخوردار است. که ثبت و کنترل اسناد و دریافت و پرداخت وجوه نقد از وظایف حسابدار وجوه یا همان خزانه دار است. به همین دلیل این بخش از حسابداری از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا در اکثر سازمان ها اجازه ورود افراد معمولی به این مکان ممنوع است.

خواندن مقاله اصطلاحات حسابداری نیز می تواند به شماکمک کند.

وظایف خزانه داری چیست

وظایف خزانه دار چیست

باید در نظر گرفت که وطایف خزانه دار ها بسته به شرکت و موسسه مربوطه متغییر است. اما ما در اینجا قسمتی از وظایف های آنها را شرح می دهیم.

  • نگهداری و کنترل حساب های بانکی شرکت
  • صدور و دریافت اسناد پرداختنی و دریافتنی
  • نگهداری تنخواه گردان و سایر وجوه نقد و اوراق بهادار
  • رفع مغایرت های بانکی
  • نگهداری اسناد مالی و کلیه امور بایگانی مالی و اداری
  • پیگیری امور مربوط به ضمانت نامه های بانکی و اعتبارات
  • ثبت اسناد حسابداری مرتبط

عملیات خزانه چیست

عملیات نقدی حسابداری خزانه به فعالیت هایی مثل واریز، برداشت و یا انتقال حسابدارها و سازماندهی کلیه حساب های نقدی گفته می شود. عملیات خزانه بین حساب های داخلی شرکت و یا بین حساب های شرکت و افراد طرف قرارداد با شرکت انجام می شود. فرآیند خزانه داری نیز به همین منوال انجام می شود و در همان تاریخی که ثبت می شود، صورت می پذیرد.

خزانه داری کل چه وظایفی دارد و در کجا مستقر است

همانطور که در قبل دیدیم، خزانه سازمان دولتی است که در آن حساب های درآمدی و هزینه های دولت نگهداری می شود. در ایران این اداره در وزارت امور اقتصادی و دارایی است که بخشی از آن خزانه‌داری کل است.

مهم ترین وظایف خزانه داری کل کشوربه شرح زیر است:

  1. جمع‌آوری و تمرکز درآمدهای عمومی و درآمدهای اختصاصی و وجوه سپرده از سوی ذی‌حسابان در حساب‌های خزانه نزد بانک مرکزی ایران.
  2. انتقال وجوه مورد درخواست به‌حساب ذی‌حسابان برای پرداخت هزینه‌های مربوط.
  3. افتتاح حساب‌های بانکی برای سازمان‌های دولتی.
  4. تهیه آمارهای روزانه و ماهانه دریافت و پرداخت کشور.
  5. همکاری با سازمان برنامه‌وبودجه برای تهیه و تنظیم لایحه بودجه کل کشور و همچنین تخصیص اعتبارات جاری و عمرانی. کشور برخی از مهم‌ترین وظایف خزانه در کشور است.

منابع مالی خزانه را نام ببرید

منابع مالی اصطلاحا به وجوهی گفته می شود که جهت بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ مخارج دولت در دسترس خزانه قرار می گیرد. این منابع به ۳ دسته تقسیم می شوند.

  1. وجوه دولتی: به دو دسته وجوه عمومی و وجوه اختصاصی تقسیم می شود.
  2. وجوه امانی: مانند سپرده ها، درآمد ها شرکت های دولتی و غیره
  3. وام ها یا بدهی های عمومی: وام ها از دو نوع کوتاه مدت و بلند مدت تشکیل می شوند.

شرح شغل کارشناسی خزانه داری

شرح شغل کارشناس خزانه داری

کارشناس خزانه داری وظیفه دارد که از سر پرست خزانه داری در عملیات خزانه داری حمایت لازم را به عمل آورد.

زمینه های مسئولیت این کارشناس به شرح زیر است:

  1. تهیه پیش بینی جریانهای نقدی روزانه، هفتگی، ماهانه.
  2. بررسی گزارش های حسابرسی (هفتگی، ماهانه) بر اساس صورت های بانکی هفتگی و سیستم رهکاران.
  3. مدیریت و نظارت بر عملیات ضمانت نامه
  4. رزرو دقیق رسیدها و هزینه های بانکی در راهکاران.
  5. کنترل و پیگیری حساب دریافتنی کارکنان و اطلاع آنها از تسویه حساب.
  6. کنترل محاسبه سود بانکی برای دقت و رزرو کوپن های مربوطه.
  7. مدیریت خرده نقد ارزی.

پیش نیاز تحصیلی کارشناس خزانه داری مدرک کارشناسی یا ارشد رشته های مالی، حسابداری یا زمینه های مشابه است. همچنین معمولا باید تسلط خوب بر علوم کامپیوتری و زبان انگلیسی داشته باشد. لذا این شخص از اهمیت شغلی زیادی برخوردار است که یکی از مهم ترین وظایف آن کنترل های داخلی خزانه داری است.

سوالات متداول


ذیحساب بالاترین مقام خزانه داراست. در معنای لغوی ذیحساب یعنی محاسب یا صاحب حساب. ماموری است که وظیفه نظارت و تامین هماهنگی لازم در اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارتخانه ها، موسسات و شرکتهای دولتی را داراست.


یک حسابدار خزانه بایستی گزارش صندوق، چک های دریافتی و پرداختی، چک های معوقه، چک های برگشتی، حساب بانک ها، ضمانت نامه ها و هرنوع گزارش دیگر را بر طبق آیین نامه بدهد و همچنین صورت مغایرت بانکی را بر اساس آیین نامه تهیه و تنظیم کند.


حسابدار خزانه بایستی اسناد، ضمانت نامه ها، چکهای دریافتی، کلیه اسناد مالی را دسته بندی نموده و از چک های برگشت تا زمان استرداد نگه داری لازم را به عمل آورد. علاوه بر نرم افزار حسابداری از دفتر چک و دفتر صندوق استفاده نماید و در نهایت از نرم افزار کپی داشته باشد. بسته به موسسه های متفاوت حقوق حسابدار خزانه متغییر است لذا مبلغ دقیقی نمی توان برای آن بیان کرد.

جمع بندی:

همانطور که در این مقاله گفتیم مدیر خزانه داری یا همان خزانه دار وظیفه کنترل و حفاظت از خزانه را دارد. همچنین باید بر طبق دستورالعمل خزانه داری عمل کند. امیدواریم این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد.

اگر به مطالعه این مطلب علاقه داشتید بهتر است مقاله سود انباشته را نیز مطالعه کنید.بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟

غیبت بازارگردان با «شاخص» چه کرد؟

بورس در حال حاضر اگرچه تحت تاثیر عواملی نظیر رکود جهانی بازارهای کالایی، افزایش ریسک‌های سیستماتیک و ابهام در برجام رنج می‌برد، با این حال آنچه توانسته راه را برای افت پی‌در‌پی قیمت‌ها هموار کند، فقدان بازارگردانی کارآمد در این بازار است.

به گزارش نبض بورس، شاخص کل بورس در نخستین روز معاملاتی آبان به زیر سطح ۳/ ۱میلیون واحدی رفت. در این روز افت ۹۳/ ۰درصدی نماگر اصلی بازار سهام سبب شد تا بار دیگر اذهان عمومی درخصوص وضعیت رکودی بازار سهام و دلایل افت این ریزش حساس شوند. این‌طور که به نظر می‌رسد بورس در حال حاضر اگرچه تحت تاثیر عواملی نظیر رکود جهانی بازارهای کالایی، افزایش ریسک‌های سیستماتیک و ابهام در برجام رنج می‌برد، با این حال آنچه توانسته راه را برای افت پی‌در‌پی قیمت‌ها هموار کند، فقدان بازارگردانی کارآمد در این بازار است.

بازار‌های مالی طی روند‌های صعودی و نزولی خود گاهی اوقات به مشکلاتی بر‌می‌خورند. یکی از این مشکلات به‌وجود آمدن اختلال در روند عرضه و تقاضا بوده که بیشتر در محدوده‌های کف و سقف بازار رخ می‌دهد. در این شرایط برخی از شرکت‌ها یا صندوق‌ها به کمک بازار‌های مالی آمده و کمبود عرضه یا تقاضا را با استفاده از پول زیادی که در دست دارند، جبران می‌کنند. این شرکت‌ها که در چارچوب قوانین ناظر بازار فعالیت می‌کنند، بازارگردان نام دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازارگردان‌ها در ایران از بدو تاسیس، نتوانسته‌اند که در زمان مناسبی اقدام به انجام وظیفه کنند. هم‌اکنون که این بازار در شرایطی مبهم به‌سر می‌برد، بازار‌گردان‌ها نیز نمی‌توانند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهند. این خود باعث افزایش بی‌اعتمادی نسبت به بازار می‌شود. اینطور که گفته‌های کارشناسان نشان می‌دهد بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ فرآیند بازارگردانی در ایران از همان ابتدا دارای مشکلات بنیادی بوده و مانع از آن شده تا عملکرد شرکت‌های مذکور به شکلی کارآمد انجام شود.

دلیل وجود بازارگردان

بازار سرمایه در دوره‌های زمانی مختلف دچار افت و خیز‌های متعددی می‌شود. این روند که ناشی از نوسان قیمت سهام شرکت‌ها بوده، یک حرکت طبیعی بازار‌های مالی است، اما گاهی اوقات برخی نوسان‌های بزرگ باعث به‌وجود آمدن اختلال در روند عرضه و تقاضای سهام می‌شود. در این شرایط یکی از مواردی که وظیفه کنترل میزان افت یا رشد سهام شرکت‌ها را دارد، بازارگردانی است. بازار‌گردان‌ها در بازار‌های مختلف تلاش می‌کنند روند‌های بازار را به نوعی کنترل کنند تا انگیزه سرمایه‌گذاری از فعالان گرفته نشود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که عملکرد بازار‌گردان به این‌گونه است که این شرکت‌ها یا برای یک سهم یا برای چند سهم از بازار این کنترل را انجام می‌دهند. هنگامی که بازار‌های مالی روند صعودی یا نزولی قدرتمندی به‌خود می‌گیرند، بازار‌گردان‌ها به میان آمده و سعی در ایجاد جوی آرام در معاملات سهام، هم از طرف عرضه و هم از طرف تقاضا می‌کنند. عملکرد چنین شرکت‌هایی بیشتر در محدوده‌‌های کف و سقف بنیادی تعیین‌شده از سوی ناشر یا از خود بازارگردان انجام می‌گیرد. این امر باعث می‌شود در زمان نزول اشتیاق معامله در فعالان ازبین نرفته و در روند‌های صعودی بازار، کمبود عرضه‌کننده سهام تا حدی جبران شود. به‌عنوان مثال اگر بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ یک بازار‌گردان تنها بر یک سهم نظارت داشته باشد، تلاش می‌کند که با سرمایه قابل‌توجهی که در دست دارد در بعضی از قیمت‌های تابلو اقدام به خرید و در برخی قیمت‌ها دست به‌فروش بخشی از سهام خود بزند. همچنین برای اینکه این شرکت‌ها بتوانند سنجش درستی از قیمت مناسب خرید یا فروش سهم داشته باشند، از تحلیلگران کمک می‌گیرند. تحلیلگران به بازار‌گردان‌ها کمک می‌کنند تا بتوانند ارزش سهم یک شرکت یا شرکت‌های مختلف را به‌دست آورند، از این‌رو تحلیلگران با بررسی فروش، سودآوری و دارایی‌های شرکت می‌توانند تخمینی از قیمت هر برگ سهم شرکت در حال‌حاضر داشته باشند. این تحلیل به بازار‌گردان کمک کرده تا بتواند بازه قیمتی مناسبی برای واردشدن به یک سهم پیدا کنند. همان‌طور که اشاره شد بازار‌گردان در روند‌های صعودی و نزدیک به سقف بازار نیز اقدام به کنترل میزان عرضه می‌کند، به همین دلیل در این نقاط از بازار نیز، باید بازه قیمتی منطقی برای بازار‌گردان‌ها مشخص شود که بتوانند مازاد تقاضای سهام را جبران کنند. اما در مورد بازارگردانی چند نکته حائزاهمیت است که یکی از آنها زمان دخالت بازار‌گردان در روند معاملات سهم است. این مورد به این دلیل بسیار مهم بوده که اگر در یک بازار نزولی مانند بورس تهران در چند‌ماه اخیر، بازار‌گردان کم‌کاری کرده و نتواند وظیفه خودش را به‌خوبی انجام دهد، موجب ازدست‌رفتن انگیزه سرمایه‌گذاران و سهامداران نسبت به آینده بورس می‌شود. با ازبین‌رفتن انگیزه در فعالان بازار، می‌توان انتظار داشت که رکود به جان بازار بیفتد و با ارزش معاملات خرد اندک، افت نماگر‌های اصلی را شاهد باشیم. در شرایط صعودی بازار نیز اگر این شرکت‌ها کار خود را در زمان مناسبی انجام ندهند، شاهد اضافه پرش قیمت‌ها خواهیم بود که می‌تواند سبب شکل‌گیری حباب‌های قیمتی نیز بشود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که از اولین‌باری که بازار‌گردان‌ها کار خود را در بورس اوراق‌بهادار تهران آغاز کردند، نتوانسته‌اند به دلایل مختلف در زمان مناسب وظایف خود را انجام دهند و از پس کنترل قیمت‌ها در یک بازه معین برآیند. در چنین شرایطی طبیعی است که با نوسان شدید قیمت‌ها، هم اعتماد عمومی به بازار سرمایه ضربه بخورد و هم افت بی‌پایان قیمت‌ها را شاهد باشیم.

بورس خسته تهران

بورس تهران ‌ماه‌های متوالی بوده که درگیر یک روند نزولی پر‌قدرت شده‌است. دلایل متنوعی باعث افت شاخص‌کل که اصلی‌ترین نماگر بازار سهام بوده، شده‌است. از مهم‌ترین دلایل آن می‌توان به کاهش انگیزه و امید‌های سرمایه‌گذاری اشاره کرد که ناشی از تصمیمات و سیاست‌های مبهم و گاهی اشتباه نهاد‌های ناظر دانست. بررسی‌ها نشان می‌دهد که پیامد این تصمیمات را می‌توان در روند معاملاتی بازار به‌خوبی مشاهد کرد. از این موارد می‌توان به کاهش ارزش معاملات خرد سهام، خالص خروج بی‌وقفه پول افراد حقیقی، موثرنبودن گزارش‌های جذاب شرکت‌ها و دیگر موارد اشاره کرد. یکی دیگر از دلایل اثرگذار بر منفی‌بودن بازدهی بورس تهران در سال‌۱۴۰۱، حاکم بودن جو تورمی بر اقتصاد‌های مهم دنیا است. آمار‌ها نشان می‌دهد که در چند‌ماه گذشته تورم دامنگیر اکثر کشور‌های مهم اقتصادی جهان شده و هنوز که هنوز است، به‌نظر می‌رسد که این شرایط ادامه داشته باشد. این تورم جهانی اهرم موثری برای بانک‌مرکزی کشور‌های مختلف بوده که اقدام به افزایش نرخ بهره بانکی کرده تا بتوانند ارزش پول ملی خود را حفظ کنند. با توجه به اینکه این سیاست انبساطی موجب افزایش روند سپرده‌گذاری در بانک‌ها شده، باعث خروج سرمایه فعالان نیز از بازار‌های جهانی مانند کامودیتی‌ها، بازار سهام و غیره می‌شود. نتیجه این خروج را با روند نزولی قیمت این دارایی‌ها می‌توان متوجه شد. با توجه به اینکه در حدود دو‌سوم بازار سرمایه ایران را نماد‌هایی شامل می‌شوند که از نوسان نرخ کامودیتی‌ها اثر می‌پذیرند، افت قیمت این کالا‌ها محرک کاهش نرخ فروش شرکت‌ها و بالطبع کاهش قیمت سهام می‌شود، به‌همین‌دلیل کاهش نرخ تورم در اقتصاد‌های بزرگ می‌تواند علتی برای رشد قیمت برخی نماد‌ها در بورس تهران به‌حساب آید.

بازارگردانی نا‌کارآ

هم‌اکنون که دید خوبی نسبت به‌عملکرد بازار‌گردان و همینطور جو رکودی بورس تهران داریم، باید به بررسی فعالیت بازار‌گردان‌ها در بازار سهام ایران پرداخت. همان‌طور که گفته شد بازار‌گردان با استفاده از تحلیل شرکت‌ها اقدام به معین‌کردن بازه قیمتی مناسبی برای ورود و خروج از سهم‌ها می‌کند، اما با درنظرگرفتن شرایط حاکم بر بازار همان‌گونه که بیان شد، تحلیل آینده سخت شده و به دلیل زیادشدن متغیر‌ها که باعث رشد ریسک‌های موجود می‌شود، بازارگردان‌ها نمی‌توانند نسبت به آینده قیمتی سهام شرکت‌ها اطمینان‌خاطر داشته باشند. هنگامی که ریسک در یک بازار مالی از حدی بیشتر می‌شود، می‌توان انتظار داشت که قیمت سهم یک شرکت از قیمت تحلیلی نیز کمتر شود. این مساله در صورتی‌که بازار با بدبینی مضاعف اقدام به‌فروش کند، تشدید نیز می‌شود. همین موضوع موجب ترس بازار‌گردان از انجام خرید در قیمت‌های حال‌حاضر شده و حتی با اینکه این قیمت‌ها از ارزش ذاتی سهام پایین‌تر بوده، هنوز که هنوز است به دلیل وجود ابهام در بازار، این شرکت‌ها انگیزه خرید سهم شرکت‌ها را ندارند. اگر این ابهام درخصوص آینده بورس و دیگر حوزه‌ها وجود نداشت، می‌توانستیم این ایراد را به بازار‌گردان بگیریم که چرا در کنترل میزان عرضه و تقاضای بازار سهام، کم‌کاری می‌کند.

یکی دیگر از مواردی که شرایط را برای بازار‌گردان سخت‌تر کرده، زمان بدو ورود این شرکت‌ها به بورس است. براساس شنیده‌ها از کارشناسان، با توجه به اینکه بازار‌گردان‌ها در سال‌۱۳۹۹ و در شرایط بحرانی فشار عرضه اقدام به خرید سهام کردند، هنوز که هنوز است اکثر دارایی این شرکت‌ها سهم بوده و کمبود وجه نقد باعث ایجاد اختلال در روند خرید سهام توسط بازارگردان شده‌است. از طرفی این شرکت‌ها در حال فروش سهم‌هایی هستند که مجبور به خرید آنها در سال‌۱۳۹۹ بودند که این موضوع باعث بدبینی سهامداران نسبت به نوسان‌گیری بازار‌گردان‌ها شده‌است.

مقدمه

بازار بورس به عنوان یک بازار سرمايه بـه جمع آوری پـس انـدازها و تبـديل آن بـه سرمايه جهت رشد و رونق اقتصاد می‌پردازد. جهت رسیدن بـه كـاركردي بهينـه كـه تضمین کننده بازاري موثر، شفاف و منصفانه باشد. باید موارد متعدد زیادی را دربرگیرد، یکی از این موارد داشتن واسطه‌های مـالي متنـوع است. یکی از ساده‌ترین واسطه‌های مـالي در بورس اوراق بهادار كارگزاری ها هستند. نقش كارگزاری فقط به عنوان واسطه برای خريد و فـروش اوراق مطـرح شـود. نهادهـاي مـالي ديگـری هستند که نقش و كاركردي متنوع و پیچیده‌تری دارنـد. نهادهـاي مـالي مانند شـركت سـهام گـزار، بانک سرمايه گذاري، بازارگردان و بازارگردان ويژه از دیگر واسطه‌های مـالي در بورس اوراق بهادار هستند. این واسطه‌ها داراي سـاختار کامل‌تری هستند و نياز به آن‌ها با توسعه بازار سرمايه بيشتر احساس می‌شود. در این مقاله که با تلاش تیم تحلیل گری دپارتمان کاوش نوشته شده است به معرفی و بررسی دقیق دو واسطه مالی كارگزاری و بازارگردان پرداخته می شود.

کارگزار کیست؟ و چه کاری انجام می‌دهد؟
کارگزار سازمان یا شخصی است که بین خریدار و فروشنده ارتباط برقرار می‌کند. برای مثال می‌توان به کارگزار بورس، کارگزار فارکس، کارگزار املاک، کارگزار نشریات و … اشاره کرد.

کارگزار بورس کیست؟

زمانی شما کد بورسی و کد معاملاتی خود را دریافت کردید، می‌توانید در بازار بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران به معامله سهام شرکت های پذیرفته شده بپردازید. نهاد واسطه بین شما و سازمان بورس، کارگزاری است که از آن کد معاملاتی دریافت کرده‌اید. در واقع کارگزار سفارش‌های خرید یا فروش شما را دریافت کرده به هسته معاملاتی انتقال می‌دهد تا معامله مد نظر شما انجام شود.

بازارگردانی در بورس چیست؟ حفظ تعادل بازار و تسهیل روند معاملات

بازارگردانی بورس چیست

هیچ چیز مثل تعادل به نفع بازار سهام و سهامداران آن نیست. گاهی این تعادل در بازار به هم می‌خورد و فشار عرضه یا تقاضا سبب ایجاد صف‌های سنگین خرید و فروش می‌شود. در نتیجه تشکیل این صف‌ها، روند معاملات با مشکل مواجه شده و سفارش‌ها در صف قفل می‌شوند. در چنین مواقعی کلید حفظ تعادل بازار در دست بازارگردان است. اما بازارگردان چیست و بازارگردانی سهام در بورس چه معنایی دارد؟

بازرگردانی در بورس چیست؟

بازارگردان (Market Maker) به افراد یا شرکت‌هایی اطلاق می‌شود که وظیفه آن‌ها خرید و فروش اوراق بهادار در یک محدوده قیمت مشخص است. هر چند ترجمه لغوی این واژه در فارسی بازارساز است، اما در بورس تهران با عنوان بازارگردان شناخته می‌شود.

ویکی‌پدیا این اصطلاح را این‌گونه تعریف کرده است:

بازارگردان یا بازیگر، افراد یا شرکت‌هایی هستند که با هدف کسب سود، اقدام به خرید و فروش دارایی مالی (اوراق بهادار ) یا کالاهای اقتصادی کرده و بنا به ماهیت عملکرد، از نوسانات ناخواسته قیمت دارایی می‌کاهند.

بازارگردان بورس اهدافی دارد و برای رسیدن به این اهداف نیازمند ملزوماتی است. اما ابزارهای مورد نیاز برای بازارگردانی سهام در بورس چیست؟ یکی از عناصر مهم برای بازارگردانی سهام، پول و دارایی است. مورد دیگر دسترسی مستقیم بازارگردان به سامانه معاملاتی است.

داشتن این ابزارها اما تنها بخشی از ملزومات یک بازارگردان است. بازارگردانی عملی حرفه‌ای و تخصصی است و بازارگردان باید به میزان مناسبی از دانش و تخصص برخوردار باشد. در غیر این صورت عملکرد درستی نخواهد داشت و اهدافی که از او انتظار می‌رود، برآورده نخواهند شد. بازارگردان‌ها نقش مهمی در بازارهای مالی بر عهده دارند. یکی از این نقش‌ها، کمک به افزایش قدرت نقدشوندگی است؛ عاملی که در بازار سرمایه بسیار مهم است. برای مطالعه بیشتر درباره نقدشوندگی و اهمیت آن، مقاله «نقدشوندگی سهام در بورس؛ سرمایه‌گذاری در سهامی که آسان نقد شود» را بخوانید.

بازارساز باید از میزان عرضه و تقاضای اوراق بهادار مورد نظر اطمینان حاصل کند. با فراهم کردن بسترهای نرم‌افزاری مناسب، بازارگردانی را می‌توان به شیوه مکانیزه انجام داد. به این ترتیب، این نرم‌افزار است که تصمیم‌گیری برای خرید و فروش سهام را به عهده می‌گیرد. در واقع سیستم نرم‌افزاری بر اساس برنامه‌ای که از مدیر بازارگردانی دریافت می‌کند، تشخیص می‌دهد که اوراق بهادار را چه زمانی و با چه قیمتی خریداری کند؛ هم‌چنین زمان و قیمت فروش نیز بر اساس استراتژی‌های داده شده به سیستم مشخص خواهد شد. از این رو دیگر نیاز به معامله‌گر از بین می‌رود.

بیشتر بخوانید

وظایف و اهداف اصلی بازارگردان بورس

اگر بخواهیم به وظایف بازارگردان اشاره کنیم، به طور خلاصه می‌توان سه مورد مهم‌تر را نام برد:

  1. کمک به افزایش قابلیت نقدشوندگی با در نظر گرفتن عرضه و تقاضای سهام موردنظر
  2. نگه‌ داشتن قیمت سهام در یک بازه مشخص و جلوگیری از ایجاد نوسان‌های شدید قیمتی
  3. کاهش شکاف قیمت خرید و فروش و در نتیجه کاهش هزینه معاملاتی

بیشتر بخوانید

البته باید به این نکته توجه کنیم که وظایف و مسئولیت‌های بازارگردان در بازارهای مختلف با هم تفاوت دارند. در واقع این امر به نوع بازار بستگی دارد. منظور از نوع بازار، بازارهایی نظیر بورس کالا، بورس اوراق بهادار، بازارهای آتی و دیگر انواع بازارها است.

انواع بازارگردان‌ها در بازار بورس

کارگزاری‌ها یا نهادهایی که به منظور کمک به افزایش نقدشوندگی و هم‌چنین حجم معاملات یک سهم خاص، اقدام به خرید و فروش آن نماد می‌کنند، مرسوم‌ترین نوع بازارگردان هستند. از سوی دیگر، صندوق‌هایی با نام صندوق سرمایه گذاری اختصاصی بازارگردانی نیز وجود دارند که مقداری از سهام شرکت‌هایی که در بازار سرمایه فعال هستند را در اختیار دارند و با آن‌ها خرید و فروش انجام می‌دهند.

هدف صندوق‌های بازارگردانی از این خرید و فروش، متعادل نگه داشتن ارزش سهام آن شرکت و جلوگیری از قفل شدن بازار آن به وسیله ایجاد صف خرید و فروش است. به همین دلیل کارمزد معاملات این صندوق‌ها بسیار پایین است و سازمان بورس برای حمایت از آن‌ها، در کارمزد معاملاتشان ۸۰ درصد تخفیف داده است. مطابق ماده ۳۳ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر، تمام نقل ‌و انتقالات اوراق بهادار که توسط بازارگردانان دارای مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار انجام می‌شوند، از پرداخت مالیات مقطوع نیم درصد معاف هستند.

این صندوق‌ها اصولا توسط گروهی از سهام که مرتبط به هم هستند ایجاد و توسط خود آن‌ها اداره می‌شوند. به عنوان مثال گروه سهام شرکت‌های زیر نظر بانک ملت، یک صندوق بازارگردانی ایجاد می‌کند تا با بازارگردانی سهام این شرکت‌ها، ارزش سهام آن‌ها را حفظ کند و همچنین سودجویان نتوانند در تغییر ارزش ذاتی سهام دخالت داشته باشند. این صندوق‌ها با هدف سوددهی ایجاد نمی‌شوند اما نتیجه‌ای که به دنبال دارند، سوددهی سهام شرکت‌های حاضر در صندوق خواهد بود.

بازارگردان چگونه معاملات را تسهیل می‌کند؟

حال که با ماهیت و اهداف بازارگردان آشنا شدیم، باید توضیح دهیم که سازوکار بازارگردانی در بورس چیست. بازارگردان حجم زیادی سهام در دست دارد و به همین دلیل می‌توانند سفارش‌های فراوانی را در سیستم ثبت کنند. این سفارش‌ها می‌توانند هم در قالب خرید و هم در قالب فروش انجام شوند. بازارگردان با ثبت این سفارش‌ها بنا به اقتضای بازار بر قیمت سهام تاثیر گذاشته و تعادل را در نماد مربوطه حفظ می‌کند.

بازارگردان‌ها با توجه به رفتار سرمایه‌گذاران، اقدامات خود را انجام می‌دهند. مثلا اگر ببینند که سرمایه‌گذاران اوراق بهادار خود را می‌فروشند، این اوراق را از آن‌ها خریداری می‌کنند. به این صورت نیاز فروشندگان را تامین می‌کنند. از سویی دیگر، زمانی که سرمایه‌گذاران قصد خریداری اوراق بهادار را داشته باشند، آن‌ها با عرضه این اوراق به افزایش حجم معاملات کمک می‌کنند.

پس می‌توان متوجه شد که بازارگردان با توجه به عرضه و تقاضا در بازارهای مالی، اقدامات لازم را انجام می‌دهد. به این صورت کمک می‌کند که معاملات روان باشند و اوراق میان خریداران و فروشندگان جابه‌جا شوند و سفارشی در صف خرید و فروش قفل نماند.

عوامل تاثیرگذار بر بازارگردانی سهام

گفتیم که بازارگردان با کمک ایجاد تعادل در طرف عرضه و تقاضا، معاملات بازار را تسهیل می‌کند. اما عوامل مهم و تاثیرگذار در بازارگردانی بورس چیست؟

  1. عرض بازار: حضور مستمر خریداران و فروشندگان اوراق بهادار و وجود سفارش‌های مداوم خرید و فروش در محدوده ارزش ذاتی سهام، نشان‌دهنده‌ عرض بازار است. اگر بازاری چنین ویژگی‌‌ای را داشته باشد، از آن با نام بازار نقدشونده یاد می‌شود. در چنین بازاری، بازارگردان حتی با سود کم هم فعالیت می‌کند.
  2. عمق بازار: اگر مطلبی که در مورد وجود سفارش‌های مستمر گفته شد، در قیمت‌هایی بالاتر یا پایین‌تر از بازار گردان کیست و چه وظایفی دارد؟ ارزش ذاتی سهام رخ دهد، این مسئله عمق بازار را نشان می‌دهد. یعنی منحنی عرضه و تقاضا حول ارزش بازار آن سهم، کاملا پیوستگی دارد. در این شرایط، عدم تعادل ناگهانی میان سفارش‌ها اتفاق می‌افتد. به این ترتیب، اختلاف میان سفارش‌های عرضه و تقاضا قیمت دارایی را کمی تغییر می‌دهد؛ سپس تعادل مجددا برقرار خواهد شد. بنابراین منحنی تغییرات قیمت سهم نیز در بازاری که عمق مناسبی دارد، پیوسته خواهد بود. زمانی که عمق بازار زیاد است، بازارگردان با کمترین اختلاف میان قیمت خرید و فروش کار خود را انجام می‌‌دهد؛ یعنی با کمترین میزان سود. اما در بازاری که عمق آن کم است و منحنی عرضه و تقاضا پیوسته نیست، اختلاف میان عرضه و تقاضا زیاد است. در این بازارها اقدامات بازارگردان‌ها در مقابل هزینه‌هایی که به بازار تحمیل می‌کنند به شیوه‌ای است که حضور این افراد در چنین بازارهایی چندان جذابیت ندارد.
  3. نسبت میان سرمایه‌گذاران دارای اطلاعات و سرمایه‌گذاران دارای نقدینگی: سرمایه‌گذاران ممکن است از دو گروه متفاوت باشند. دسته اول گروهی هستند که منابع مالی مازاد دارند و با آن سرمایه‌گذاری می‌کنند. دسته‌ دوم افرادی هستند که معتقدند اطلاعات فراوانی در مورد یک شرکت در اختیار دارند. این افراد با توجه به این اطلاعات، اوراق بهادار شرکت مذکور را بررسی می‌کنند و در نهایت دست به خرید یا فروش می‌زنند.

نحوه کسب سود بازارگردان‌ها

بازارگردان‌ها ریسک نگهداری دارایی را به جان می‌خرند و در ازای آن سود به دست می‌آورند. اما اگر ارزش اوراق بهادار یک شرکت در بورس کم شود، تکلیف سود بازارگردانی آن چیست؟‌ یعنی اگر این افراد سهامی را خریداری کنند که قبل از فروش ارزش آن کم شود، خطر را به وضوح حس خواهند کرد.

برای حل این مشکل، بازارگردان‌ها به ازای سهم‌های تحت پوشش خود، اسپرد (spread) مطالبه می‌کنند. این اصطلاح در مورد شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش (bid-ask spread) استفاده می‌شود و در معاملات مالی مرسوم است.

بیشتر بخوانید

برای درک بهتر این موضوع مثال زیر را در نظر بگیرید. فرض کنید سرمایه‌دار سهام شرکتی را از طریق پنل کارگزاری خود جستجو می‌کند. ممکن است قیمت خرید سهم ۱۵۰۰ تومان و قیمت فروش آن ۱۵۰۵ تومان باشد. یعنی کارگزار سهام مذکور را در قیمت ۱۵۰۰ تومان خریداری کرده است و سپس آن را در قیمتی بالاتر یعنی ۱۵۰۵ تومان می‌فروشد. اگر حجم معاملات زیاد باشد، اسپردهای کوچک می‌توانند تا حدی سود روزانه را افزایش دهند.

جمع‌بندی

بازارگردان به فرد یا شرکتی گفته می‌شود که با خرید و فروش سهام از نوسانات شدید و نامطلوب قیمتی کم می‌کند و نقدشوندگی بازار را بالا می‌برد. در عملیات بازارگردانی، بازارگردان با استفاده از پول و دسترسی مستقیم به سامانه معاملات و با توجه به عرض و عمق بازار و همچنین نسبت میان سرمایه‌گذاران اطلاعات‌مدار و نقدینه‌مدار اقدام به فعالیت می‌کنند. بازارگردانان همچنین سود خود را از شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش به دست می‌آورند. کارگزاری‌ها یا نهادهایی مانند صندوق بازارگردانی که به منظور کمک به افزایش نقدشوندگی و هم‌چنین حجم معاملات یک سهم خاص، اقدام به خرید و فروش آن نماد می‌کنند، مرسوم‌ترین نوع بازارگردان‌های فعال در بورس هستند.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.